Fosgail am prìomh chlàr-taice

'S e Duais Nobel ann an Leigheas an Duais as cudromaiche san t-saoghail airson rannsachadh fìor-mhath anns an leigheas no anns a' bheò-eòlas (Suainis: Nobelpriset i fysiologi eller medicin). 'S e aon de na còig duaisean a chuir Alfred Nobel air bhonn anns an tiomnadh aige ann am 1895 (Ceimigeachd, Leigheas, Litreachas, Fiosaigs agus Sìth).[1]

Bidh an Karolinska Institute anns an t-Suain a' dèanamh an taghaidh agus bidh iad a' toirt an duais do na luchd-rannsachaidh gach bliadhna. Bheirear seachad e air 10 an Dùbhlachd mar cuimhneachan bliadhnail air bàs Nobel.[2] Bha naoi bliadhnaichean ann nuair nach deach an Duais a thoirt seachad (1915–1918, 1921, 1925, 1940–1942).

Gheibhear gach buannaiche bonn-cuimhne, dioplòma, agus suim airigd a dh'atharraich thar nam bliadhnaichean.[3] 'S e Emil Adolf von Behring às a' Ghearmailt a' chiad duine a fhuair a' chiad Duais ann an 1901.

An Dioplòma aig Cournand, Forssmann & Richards

Nuair a bhuannaich Gerhard Domagk (1939), às a' Ghearmailt, cha do leag an Riaghaltas Gearmailteach leis an duais a ghabhail. Fhuair e an dèidh greis am bonn-cuimhne agus dioplòma ach cha d'fhuair e an t-airgead.[4]

Tha dà bhoireannach deug air an duais a bhuannachadh: Gerty Cori (1947), Rosalyn Yalow (1977), Barbara McClintock (1983), Rita Levi-Montalcini (1986), Gertrude B. Elion (1988), Christiane Nüsslein-Volhard (1995), Linda B. Buck (2004), Françoise Barré-Sinoussi (2008), Elizabeth H. Blackburn (2009), Carol W. Greider (2009), May-Britt Moser (2014) agus Tu Youyou.[5]

BuannaicheanDeasaich

1901–1950Deasaich

Bliadhna Buannaiche Dùthaich
1901   Emil Adolf von Behring A' Ghearmailt
1902   Sir Ronald Ross Rìoghachd Aonaichte
Na h-Innseachan
1903   Niels Ryberg Finsen An Danmhairg
(Na h-Eileanan Fàro)
1904   Ivan Petrovich Pavlov An Ruis
1905   Robert Koch A' Ghearmailt
1906   Camillo Golgi An Eadailt
  Santiago Ramón y Cajal An Spàinn
1907   Charles Louis Alphonse Laveran An Fhraing
1908   Ilya Ilyich Mechnikov An Ruis
  Paul Ehrlich A' Ghearmailt
1909   Emil Theodor Kocher An Eilbheis
1910   Albrecht Kossel A' Ghearmailt
1911   Allvar Gullstrand An t-Suain
1912   Alexis Carrel An Fhraing
1913   Charles Richet An Fhraing
1914   Robert Bárány An Ostair
1915 gun duais
1916
1917
1918
1919   Jules Bordet A' Bheilg
1920   Schack August Steenberg Krogh An Danmhairg
1921 gun duais
1922   Archibald Vivian Hill Rìoghachd Aonaichte
  Otto Fritz Meyerhof A' Ghearmailt
1923   Sir Frederick Grant Banting Canada
  John James Rickard Macleod Canada
1924   Willem Einthoven Na Tìrean Ìsle
1925 gun duais
1926   Johannes Andreas Grib Fibiger An Danmhairg
1927   Julius Wagner-Jauregg An Ostair
1928   Charles Jules Henri Nicolle An Fhraing
1929   Christiaan Eijkman Na Tìrean Ìsle
  Sir Frederick Gowland Hopkins Rìoghachd Aonaichte
1930   Karl Landsteiner An Ostair
1931   Otto Heinrich Warburg A' Ghearmailt
1932   Sir Charles Scott Sherrington Rìoghachd Aonaichte
  Edgar Douglas Adrian Rìoghachd Aonaichte
1933   Thomas Hunt Morgan na Stàitean Aonaichte
1934   George Hoyt Whipple na Stàitean Aonaichte
  George Richards Minot na Stàitean Aonaichte
  William Parry Murphy na Stàitean Aonaichte
1935   Hans Spemann A' Ghearmailt
1936   Sir Henry Hallett Dale Rìoghachd Aonaichte
  Otto Loewi An Ostair
1937   Albert Szent-Györgyi von Nagyrapolt Hungary
1938   Corneille Jean François Heymans A' Bheilg
1939   Gerhard Domagk A' Ghearmailt
1940 gun duais
1941
1942
1943   Henrik Dam An Danmhairg
  Edward Doisy na Stàitean Aonaichte
1944   Joseph Erlanger na Stàitean Aonaichte
  Herbert Spencer Gasser na Stàitean Aonaichte
1945   Sir Alexander Fleming Rìoghachd Aonaichte
  Sir Ernst Boris Chain Rìoghachd Aonaichte
  Howard Walter Florey Astràilia
1946   Hermann Joseph Muller na Stàitean Aonaichte
1947   Carl Ferdinand Cori na Stàitean Aonaichte
  Gerty Theresa Cori, née Radnitz na Stàitean Aonaichte
  Bernardo Alberto Houssay An Argantain
1948   Paul Hermann Müller An Eilbheis
1949   Walter Rudolf Hess An Eilbheis
  António Caetano Egas Moniz A' Phortagail
1950   Philip Showalter Hench na Stàitean Aonaichte
75px Edward Calvin Kendall na Stàitean Aonaichte
  Tadeusz Reichstein An Eilbheis
A' Phòlainn

1951–2000Deasaich

Bliadhna Buannaiche Dùthaich
1951   Max Theiler Afraga a Deas
1952   Selman Abraham Waksman na Stàitean Aonaichte
1953   Sir Hans Adolf Krebs Rìoghachd Aonaichte
  Fritz Albert Lipmann na Stàitean Aonaichte
1954   John Franklin Enders na Stàitean Aonaichte
  Frederick Chapman Robbins na Stàitean Aonaichte
75px Thomas Huckle Weller na Stàitean Aonaichte
1955   Axel Hugo Theodor Theorell An t-Suain
1956 André Frédéric Cournand na Stàitean Aonaichte
  Werner Forssmann A' Ghearmailt an Iar
75px Dickinson W. Richards na Stàitean Aonaichte
1957   Daniel Bovet An Eadailt
1958 75px George Wells Beadle na Stàitean Aonaichte
75px Edward Lawrie Tatum na Stàitean Aonaichte
  Joshua Lederberg na Stàitean Aonaichte
1959   Arthur Kornberg na Stàitean Aonaichte
Severo Ochoa An Spàinn
1960   Sir Frank Macfarlane Burnet Astràilia
  Sir Peter Brian Medawar Braisil
Rìoghachd Aonaichte
1961   Georg von Békésy na Stàitean Aonaichte
1962   Francis Harry Compton Crick Rìoghachd Aonaichte
  James Dewey Watson na Stàitean Aonaichte
  Maurice Hugh Frederick Wilkins Sealainn Nuadh
Rìoghachd Aonaichte
1963   Sir John Carew Eccles Astràilia
  Sir Alan Lloyd Hodgkin Rìoghachd Aonaichte
  Sir Andrew Fielding Huxley Rìoghachd Aonaichte
1964   Konrad Bloch na Stàitean Aonaichte
  Feodor Lynen Poblachd Fheadarail na Gearmailte
1965   François Jacob An Fhraing
  André Lwoff An Fhraing
  Jacques Monod An Fhraing
1966 Peyton Rous na Stàitean Aonaichte
75px Charles Brenton Huggins na Stàitean Aonaichte
1967   Ragnar Granit Suòmaidh/An t-Suain
  Haldan Keffer Hartline na Stàitean Aonaichte
  George Wald na Stàitean Aonaichte
1968   Robert W. Holley na Stàitean Aonaichte
  Har Gobind Khorana Na h-Innseachan
  Marshall W. Nirenberg na Stàitean Aonaichte
1969   Max Delbrück na Stàitean Aonaichte
  Alfred D. Hershey na Stàitean Aonaichte
  Salvador E. Luria An Eadailt
na Stàitean Aonaichte
1970   Julius Axelrod na Stàitean Aonaichte
  Ulf von Euler An t-Suain
Sir Bernard Katz Rìoghachd Aonaichte
1971 Earl W. Sutherland, Jr. na Stàitean Aonaichte
1972   Gerald M. Edelman na Stàitean Aonaichte
[[Faidhle:|75px]] Rodney R. Porter Rìoghachd Aonaichte
1973   Karl von Frisch Poblachd Fheadarail na Gearmailte
  Konrad Lorenz An Ostair
  Nikolaas Tinbergen Rìoghachd Aonaichte
1974 Albert Claude A' Bheilg
  Christian de Duve A' Bheilg
George E. Palade Romàinia
1975   David Baltimore na Stàitean Aonaichte
  Renato Dulbecco An Eadailt
na Stàitean Aonaichte
Howard Martin Temin na Stàitean Aonaichte
1976   Baruch S. Blumberg na Stàitean Aonaichte
D. Carleton Gajdusek na Stàitean Aonaichte
1977 Roger Guillemin na Stàitean Aonaichte
  Andrew V. Schally na Stàitean Aonaichte
  Rosalyn Yalow na Stàitean Aonaichte
1978   Werner Arber An Eilbheis
Daniel Nathans na Stàitean Aonaichte
  Hamilton O. Smith na Stàitean Aonaichte
1979 Allan M. Cormack South Africa
Sir Godfrey N. Hounsfield Rìoghachd Aonaichte
1980 Baruj Benacerraf Venezuela
  Jean Dausset An Fhraing
George D. Snell na Stàitean Aonaichte
1981 Roger W. Sperry na Stàitean Aonaichte
David H. Hubel Canada
  Torsten N. Wiesel An t-Suain
1982   Sune Bergström An t-Suain
Bengt Samuelsson An t-Suain
  Sir John R. Vane Rìoghachd Aonaichte
1983   Barbara McClintock na Stàitean Aonaichte
1984   Niels K. Jerne An Danmhairg
Georges J.F. Köhler Poblachd Fheadarail na Gearmailte
  César Milstein An Argantain
Rìoghachd Aonaichte
1985   Michael S. Brown na Stàitean Aonaichte
  Joseph L. Goldstein na Stàitean Aonaichte
1986   Stanley Cohen na Stàitean Aonaichte
  Rita Levi-Montalcini An Eadailt
1987 Susumu Tonegawa Iapan
1988   Sir James W. Black Rìoghachd Aonaichte
  Gertrude B. Elion na Stàitean Aonaichte
  George H. Hitchings na Stàitean Aonaichte
1989   J. Michael Bishop na Stàitean Aonaichte
  Harold E. Varmus na Stàitean Aonaichte
1990 Joseph E. Murray na Stàitean Aonaichte
  E. Donnall Thomas na Stàitean Aonaichte
1991   Erwin Neher Poblachd Fheadarail na Gearmailte
  Bert Sakmann Poblachd Fheadarail na Gearmailte
1992 Edmond H. Fischer An Eilbheis
na Stàitean Aonaichte
Edwin G. Krebs na Stàitean Aonaichte
1993   Sir Richard J. Roberts Rìoghachd Aonaichte
  Phillip A. Sharp na Stàitean Aonaichte
1994 Alfred G. Gilman na Stàitean Aonaichte
  Martin Rodbell na Stàitean Aonaichte
1995 Edward B. Lewis na Stàitean Aonaichte
  Christiane Nüsslein-Volhard Poblachd Fheadarail na Gearmailte
  Eric F. Wieschaus na Stàitean Aonaichte
1996 Peter C. Doherty Astràilia
  Rolf M. Zinkernagel An Eilbheis
1997   Stanley B. Prusiner na Stàitean Aonaichte
1998   Robert F. Furchgott na Stàitean Aonaichte
  Louis J. Ignarro na Stàitean Aonaichte
  Ferid Murad na Stàitean Aonaichte
1999   Günter Blobel A' Ghearmailt/na Stàitean Aonaichte
2000   Arvid Carlsson An t-Suain
  Paul Greengard na Stàitean Aonaichte
  Eric R. Kandel na Stàitean Aonaichte

2001–an latha an-diughDeasaich

Bliadhna Buannaiche Dùthaich
2001 Leland H. Hartwell na Stàitean Aonaichte
  Sir Tim Hunt Rìoghachd Aonaichte
  Sir Paul M. Nurse Rìoghachd Aonaichte
2002 Sydney Brenner Afraga a Deas
H. Robert Horvitz na Stàitean Aonaichte
  Sir John E. Sulston Rìoghachd Aonaichte
2003   Paul Lauterbur na Stàitean Aonaichte
  Sir Peter Mansfield Rìoghachd Aonaichte
2004   Richard Axel na Stàitean Aonaichte
  Linda B. Buck na Stàitean Aonaichte
2005   Barry J. Marshall Astràilia
  J. Robin Warren Astràilia
2006   Andrew Z. Fire na Stàitean Aonaichte
Craig C. Mello na Stàitean Aonaichte
2007   Mario R. Capecchi na Stàitean Aonaichte
  Sir Martin J. Evans Rìoghachd Aonaichte
  Oliver Smithies na Stàitean Aonaichte
2008   Harald zur Hausen A' Ghearmailt
  Françoise Barré-Sinoussi An Fhraing
  Luc Montagnier An Fhraing
2009   Elizabeth H. Blackburn na Stàitean Aonaichte
Astràilia
  Carol W. Greider na Stàitean Aonaichte
  Jack W. Szostak na Stàitean Aonaichte
2010 Sir Robert G. Edwards Rìoghachd Aonaichte
2011
  Bruce A. Beutler na Stàitean Aonaichte
  Jules A. Hoffmann An Fhraing
Ralph M. Steinman na Stàitean Aonaichte
Canada
2012   Sir John B. Gurdon Rìoghachd Aonaichte
  Shinya Yamanaka Iapan
2013 James E. Rothman na Stàitean Aonaichte
  Randy W. Schekman na Stàitean Aonaichte
Thomas C. Südhof na Stàitean Aonaichte
2014   John O'Keefe na Stàitean Aonaichte
Rìoghachd Aonaichte
  May-Britt Moser Nirribhidh
  Edvard I. Moser Nirribhidh
2015   William C. Campbell Èirinn
  Satoshi Ōmura An t-Seapan
  Tu Youyou Sluagh-Phoblachd na Sìne
2016   Yoshinori Ohsumi An t-Seapan
2017 Jeffrey Hall Na Stàitean Aonaichte
Michael Rosbash Na Stàitean Aonaichte
  Michael Young Na Stàitean Aonaichte
2018   James Allison Na Stàitean Aonaichte
  Tasuku Honju Iapan
2019 William Kaelin Jr Na Stàitean Aonaichte
Sir Peter Radcliffe Sasainn
Gregg Semenza Na Stàitean Aonaichte

IomraidheanDeasaich

  1. Alfred Nobel–The Man Behind the Nobel Prize”. Nobel Foundation. Air a thogail 21mh dhen t-Samhain 2008.
  2. The Nobel Prize Award Ceremonies”. Nobel Foundation. Air a thasglannadh [o http://nobelprize.org/award_ceremonies/] 22mh dhen Lùnasdal 2008. Air a thogail 21mh dhen t-Samhain 2008.
  3. The Nobel Prize”. Nobel Foundation. Air a thogail 21mh dhen t-Samhain 2008.
  4. Nobel Laureates Facts”. Nobelprize.org. Air a thogail 21mh dhen t-Samhain 2008.
  5. Women Nobel Laureates”. Fonndas Nobel. Air a thogail 6mh dhen Dàmhair 2015.
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo:

Ceanglaichean a-machDeasaich