'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha anns an Fhraing - gu h-oifigeil Poblachd na Frainge - [1][2][3][4][5][6] neo uaireannan A' Fhraing.

An Fhraing
Paris from the Arc de Triomphe, 17 October 2019.jpg
sovereign state, Mediterranean country, Poblachd, dùthaich
Pàirt deWestern Europe, Pyrenees–Mediterranean Euroregion, Aonadh Eòrpach, European Economic Area Deasaich
Cur air cois1792 Deasaich
Ainm dùthchasachRépublique française Deasaich
Short nameFrance Deasaich
Ainmichte às dèidhFranks Deasaich
Cànan oifigeilFraingis Deasaich
AnthemLa Marseillaise Deasaich
Cultureculture of France Deasaich
MottoLiberté, égalité, fraternité Deasaich
MottoLiberté, égalité, fraternité Deasaich
Mòr-roinnAn Roinn-Eòrpa Deasaich
DùthaichAn Fhraing Deasaich
Prìomh-bhaileParis Deasaich
Faisg air an uisgeCaolas Sasannach, Cuan Siar, An Cuan a Tuath, Am Muir Meadhan-thìreach Deasaich
Domhan-leud is -fhad47°0′0″T 2°0′0″E Deasaich
Coordinates of easternmost point42°16′56″T 9°33′36″E Deasaich
Coordinates of northernmost point51°5′20″T 2°32′44″E Deasaich
Coordinates of southernmost point41°20′1″T 9°15′32″E Deasaich
Coordinates of westernmost point48°26′45″T 5°9′4″I Deasaich
Highest pointMont Blanc Deasaich
Lowest pointÉtang de Lavalduc Deasaich
Basic form of governmentsemi-presidential system Deasaich
Office held by head of statePresident of the French Republic Deasaich
Ceannard na stàiteEmmanuel Macron Deasaich
Office held by head of governmentPrìomh-mhinistear na Frainge Deasaich
Ceannard an riaghaltaisÉlisabeth Borne Deasaich
Executive bodyGovernment of France Deasaich
Legislative bodyFrench Parliament Deasaich
Highest judicial authorityCourt of Cassation, Conseil d'État, Court of Audit, Constitutional Council of France, Cour de Justice de la République Deasaich
Central bankBank of France Deasaich
Roinn-tìdeUTC+01:00 Deasaich
CurrencyEuro Deasaich
Coextensive withFrance Deasaich
Cuspair eòlaisfrancology Deasaich
Teacsa stéidheachaidhConstitution of France Deasaich
Driving sideright Deasaich
Electrical plug typeEuroplug, Type E Deasaich
Participant inCogadh an Rif Deasaich
Na bh’ann roimheQ3559284, Kingdom of Bora Bora, Rìoghachd na Frainge Deasaich
Duais a fhuair eLagun Onari, The Economist country of the year Deasaich
Has facilityroundabout, crematorium Deasaich
Làrach-lìnhttps://www.gouvernement.fr/ Deasaich
External data available athttps://www.data.gouv.fr/ Deasaich
HashtagFrance Deasaich
Top-level Internet domain.fr Deasaich
Bratachflag of France Deasaich
Coat of armscoat of arms of France Deasaich
Has seal, badge, or sigilGreat Seal of France Deasaich
Feartfree country Deasaich
Geography of topicgeography of France Deasaich
History of topichistory of France Deasaich
Railway traffic sideleft, right Deasaich
Has works in the collectionNational Gallery of Victoria Deasaich
Open data portaldata.gouv.fr Deasaich
Economy of topiceconomy of France Deasaich
Demographics of topicdemographics of France Deasaich
Category for honorary citizens of entityQ8942785 Deasaich
Gregorian calendar start date20 dhen Dùbhlachd 1582, 1 dhen Fhaoilleach 1806 Deasaich
Mobile country code208 Deasaich
Country calling code+33 Deasaich
Trunk prefix0 Deasaich
Emergency phone number112, 15, 17, 18, 114 Deasaich
GS1 country code300-379 Deasaich
Licence plate codeF Deasaich
Maritime identification digits226, 227, 228 Deasaich
Stack Exchange taghttps://travel.stackexchange.com/tags/france Deasaich
Caractar Unicode🇫🇷 Deasaich
Category for mapsCategory:Maps of France Deasaich

'S e Paris am prìomh-baile aice - aon de na bailtean as ainmeile agus as cudromaiche air an t-Saoghal agus am baile as motha anns an Roinn-Eòrpa as dèidh Lunnainn. 'S i Frangais cànan nam Frangach, ach tha cànanan eile air am bruidhinn anns an dùthaich cuideachd - mar eisimpleir teanga le càirdeas ris a' Ghàidhlig, am Breatannais (neo "Breton" ann am Frangais). A bharrachd air sin, tha na cànanan a leanas air an cleachdadh ann an sgìrean eile den Fhraing: Basgais, Catalanais, Corsicanais, Gearmailtis, Fleamais, Ocseadanais (Occitan) agus Alsaisean (Alsatian). Tha Walon na mion-chànan san àird an ear-thuath na dùthcha.

Tha crìochan aig an Fhraing leis a' Bheilg, Lucsamburg, a' Ghearmailt, an Eilbheis, an Eadailt, Monaco, Andòra agus an Spàinn. Tha an Fhraing na ball cudromach den Aonadh Eorpach agus is i tè de na dùthchannan as motha a tha ann. 'S e an creideamh Caitligeach an creideamh as motha anns an Fhraing. 'S e ball-coise an spòrs as measaile, ach tha rugbaidh glè chudromach cuideachd.

Tha "départements d'outre-mer" (An Fhraing Thar Lear) aice cuideachd:

EachdraidhDeasaich

Tha eachdraidh nuadh na Frainge a' tòiseachadh le Ar-a-mach na Frainge ann an 1789. An dèidh dhan a' chiad Phoblachd na Frainge stèidhich Napoléon Bonaparte a' chiad Ìmpireachd na Frainge ann an 1799. Chaill i na Cogaidhean Napoleonach is thill na Bourbons ann an 1815. Thachair Ar-a-mach an Iuchair ann an 1830 agus chaidh Louis Philippe I na rìgh. Bha ar-a-mach eile ann an 1848 a stèidhich an Dàrna Phoblachd, ach chaidh Napoleon III na ìmpire ann an 1852. Chaill an Fhraing cogadh an aghaidh na Pruise, Alsace agus Lorraine ann an 1870, is chaidh an Treas Phoblachd a stèidheachadh.[7]

Bha an dùthaich gu mòr an sàs an gnothach tràilleachd thar a' Chuain Shiar eadar an 16mh linn agus an 19mh linn, ged a chuireadh às do thràilleachd taobh a-staigh na dùthcha fhèin ann an 1315.[8]

Tharraing an Cùis Dreyfus aire gu gràin Iùdhaich anns an Fhraing ann an 1894 nuair a dhìt an t-Arm Alfred Dreyfus airson beachdaireachd ged a bha e neo-chiontach. Rinn Émile Zola am measg chàich iomairt an aghaidh an dìtidh. Chaidh Dreyfus fhìrinneachadh ann an 1906.[9]

Anns an Dàrna Cogadh chaidh an Fhraing a phàirteachadh eadar na Nàsaich ann an ceann a tuath na Frainge is an rèisim Vichy a cho-obraich leis na Nàsaich. Stiùir Marasgal Petain an riaghaltas ann an Vichy. Le taic a' Chaidreachais fhuair Charles de Gaulle is na Saor-Fhraingich an Fhraing is chaidh an Ceathramh Poblachd a stèidheachadh. An dèidh do dh'aimhreit catharra is cogadh ann an Aildiria thill de Gaulle mar cheann-suidhe ann an 1958 is stèidhich e an Còigeamh Poblachd. Fhuair Aildiria neo-eisimeileachd ann an 1962. Lean Georges Pompidou ann an 1968 mar cheann-suidhe de Gaulle.[7]

Chaidh Emmanuel Macron a thaghadh mar cheann-suidhe na Frainge ann an 2017 agus a-rithist ann an 2022.[10]

Cinn-suidhe na Frainge an dèidh do 1870Deasaich

... Cogadh...

Bailtean mòraDeasaich

Seo liosta na bailtean as motha na Frainge:[11]

Daoine ainmeilDeasaich

Luchd-saidheansDeasaich

SgrìobhadaireanDeasaich

Faic cuideachdDeasaich

IomraidheanDeasaich

  1. Atlas Sgoile Oxford le Stòrlann Nàiseanta, Oxford University Press (2010)
  2. Feuch Facal, Gairm (1995), ISBN 1871901391
  3. Map-balla an t-Saoghail, Stòrlann Nàiseanta (2003), ISBN 0007692714
  4. Dùthchannan aig SMO
  5. Am Faclair Gàidhlig-Beurla, Colin Mark, foillsichte aig Routledge, Lunnainn (2004), ISBN 0-415-29761-3
  6. Brigh nam Facal, Faclair Ur don Bhun-sgoil (deas. Cox, Richard A.V.) - ISBN 0903204215
  7. 7.0 7.1 France profile - Timeline”, BBC News. 13mh dhen Fhaoilleach 2023. Air a thogail 18mh dhen Fhaoilleach 2023. 
  8. Finkelman and Miller, Macmillan Encyclopedia of World Slavery
  9. Henley, Jon: “Rise of far right puts Dreyfus affair into spotlight in French election race”, The Observer. 30mh dhen Dàmhair 2021. Air a thogail 18mh dhen Fhaoilleach 2023. 
  10. Naidheachdan 11:00m”, Naidheachdan a' BhBC. 25mh dhen Ghiblean 2022. Air a thogail 18mh dhen Fhaoilleach 2023. 
  11. Mongabay

Ceanglaichean a-machDeasaich

 
an Fhraing
Tha dealbhan ann an Wikimedia Commons cuideachd a tha ceangailte ris an aiste seo: