An diofar eadar na mùthaidhean a rinneadh air "Dòmhnall Iain MacDhòmhnaill"

Chaidh 33 baidht a chur ris ,  5 bhliadhnaichean air ais
litreachadh
b
(litreachadh)
}}
 
Rugadh '''Dòmhnall Iain MacDhòmhnaill''' ann am [[Peighinn nan Aoireann]] ‘sa bhliadhna [[1919]], an tritheamhtreas leanabh ann teaghlach de cheathrar. B’eB’ e [[seanchaidh]] ainmeil a bha na athair, Donnchadh mac Dhòmhnaill ‘ac Dhonnchaidh aig an robh sinnsearachd aam measg bàird [[Clann Dhòmhnaill|Chlann Dhòmhnaill]], na MicRuairidh, air [[an t-Eilean Sgitheanach|an Eilean Sgitheanach]]. Air taobh a mhàthairmhàthar bha [[Dòmhnall Ruadh Phàislig]] aige mar uncleuncail agus b’eb’ e Aonghas MacGill-Eathain, Am Pìobaire Bàn, a shinn-seanair. Bho uncleuncail, Niall, fhuair èe eòlas air beul-aithris agus bàrdachd na fillidh cliùmhor. Bha buaidh sònraichteshònraichte aig pìosan Iain MacCodruim agus dh’ionnsaich e na riaghailtean tradaiseanta airson rannan Gàidhlig a bhuineadh ris naan 17mh agus 18mh linnteanlinn.
 
Aig aois 18 ghabh e àite anns [[a’ Mhailisidh]]. Dà bliadhna an deidh sin, thòisich an [[Dàrna Cogadh|Dara Cogadh Mòr]]. “Mu dheireadh thall!” thuirt e ris a phiuthair Anna nuair a chuala èe an naidheachd. Cha robh fad sam bith mus robh cothrom aig Dòmhnall Iain faicinn dhàdha fhèin cho borb ‘sa‘s a bha cogadh. ‘S an t-Ògmhios [[1940]], agus iad faisg gu leòr air na tràighean an [[Dunkirk]] a mhuir amharc, chaidh an [[Dibhisean Gàidhealach]] de’nden t-arm fhàgail ‘san [[An Fhraing|Fhraing]], agus na naoi Airmean aig [[Erwin Rommel|Rommel]] mun cuairt oirorra. Cha robh fhacaaca ach gunnaichean làimh agus iad a' sabaid an aghaidh tancaicheanthancaichean Gearmailteach. Mu dheireadh fhuair iad an òrdugh an gunnaichean a chuirchur sìos gus nach biodh an coircòrrr bàsbàis ann.
 
Anns an leabhar aige, [[Fo Sgàil a’ Swastika]], thug Dòmhnall Iain seachad cunntas dhadhe na bliadhnachan a chaith e fhèin ‘s a chompanach fo smachd nanan [[Gearmailteach|Gearmailtich]] agus iad beò ann an campaichean mar prìosanaichphrìosanaich agus iad ag obair ann am meinnichean-salainn agus cuaraidhean. Ach, bha gu leòr càirdeas ri lorg aam measg nanam prìosanaichprìosanach cuideachd agus thuirt èe mun tìde sin “Dh’ionnsaich mi barrachd anns na còig bliadhna sin na b’ urrainn dhomh ann an ceithir fichead bliadhna de bheatha àbhaisteach.”
 
Cha robh gràin sam bith aige air na Gearmailtich. Bha èe dhandhen bheachd gun robh gu leòr ann a bha co-ionnan eadar na [[GaidheilGàidheal|Gàidheil]] agus na [[Gearmailteach|Gearmailtich]], ged a bha feadhainn de na ceannardan aca fo riaghail an t-sàtansàtain, na bheachdsabheachd-sa.
 
Bha a chreideamh [[Caitligeach]] a -riamh cudthromach dha, agus nuair a dh’atharraich an laghalagh gus cead a thoirt seachad [[casg-leatrom]] fhaighinn bha dragh air Dòmhnall Iain. Fhad 's a bha iomadach neach a' bruidhinn a -mach airson coiridheancòirichean na màthairmàthar cha robh guth ann airson an leanabhleanaibh nach d’ rugadh fhathast. Mar bàrdbhàrd, thog Dòmhnall Iain a ghuth air an son agus sgrìobh e am pìos ''‘An Guth à Broinn na Màthair’''.
 
Annsa na forties aige bha buaidh nas motha fhathast aig creideamh air a bheatha agus e a' gabhail iongnadh air na draghan a bha mu’nmun cuairt anns an t-saoghal air fad. Mun àm a bha e leth-cheud bha èe a' smuaintinn air gluasaid tìm agus a' bruadar mu’nmun t-saoghal ri teachd. Gu tric bhiodh rannan bho’nbhon bàrdachd aige air an cleachdadh le fear a' seasamh ‘sa chùbaid ann an eaglais agus bha buaidh mòrmhòr aig a' Chrìosdaidheachd air tòirtòrr dha obair. A bharrachd air na bliadhnachan a chaill e na phrìosanach aig na Gearmailteach, chuir e seachad fad a bheatha airann Uistan [[Uibhist a Deas]]. Bha air leth eòlach air bàrdachd agus beul-aithris tradaiseanta nan GaidhealGàidheal agus choisinn èe cliù mar aon de na prìomh [[bàrd|bàird]] [[Gàidhlig]] a bh’ againn a -riamh.
 
Bha Dòmhnall Iain mothachail gun robh cho briathrach ‘sa‘s a bha am bàrdachd aige ga fhàgail doirbh a thuigsethuigsinn, aig amannan, do’n t-sluagh mhòr. Agus tha e coltach gun do rinn e oidhirp stoidhle nas simplidh agus tradaiseanta a chleachdadh nuair a bha e a' sgrìobhadh nanan laoidhean aige agus ‘s iad na pìosan leis isas ainmeil, aithnichte ‘san latha an diugh.
 
 
Cleachdaiche gun ainm