An diofar eadar na mùthaidhean a rinneadh air "Basgais"

Chaidh 44 baidht a chur ris ,  8 bhliadhnaichean air ais
b
r2.7.3) (Robot: Modifying lad:Lingua vaska; cosmetic changes
b (r2.7.2) (Robot: Adding nds-nl:Baskies)
b (r2.7.3) (Robot: Modifying lad:Lingua vaska; cosmetic changes)
}}
 
[[FileFaidhle:Basque Country location map.png|right|190px|thumb|Roinnean anns an Fhraing is anns an Spàinn far a bheil Basgais ga bruidhinn.]]
[[FileFaidhle:Basque Dialects.svg|thumb|190px|Dual-chainntean Bhasgach]]
 
'S e '''Basgais''' (Basgais: '''Euskara''' [[IPA]]: [eus̺kaɾa]) cànan nam [[Basgach]] a tha a' fuireach ann an [[Dùthaich nam Basgach (mòr-roinn)|Dùthaich nam Basgach]], ceàrnaidh eadar ear-thuath na [[An Spàinn|Spàinne]] is iar-dheas na [[An Fhraing|Frainge]]. Tha i aig 25.7% dhe na Basgaich anns na roinnean-dùthcha air fad (665,800 a-mach à 2,589,600).<ref name=IVInkesta>''IV. Inkesta Soziolinguistikoa'' Gobierno Vasco, Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco 2008, ISBN 978-84-457-2775-1</ref> Tha 614,000 dhiubh a' fuireach air taobh na Spàinne de Dhùthaich nam Basgach is càch 51,800 air taobh na Frainge.<ref name=IVInkesta/>
'S e ''Euskara'' ainm oifigeach a' chànain (le grunn ainmean eile sna dual-chainntean eadar ''Euskuara, Eüskara, Uskara, Auskera, Üskaa'' is feadhainn eile mar sin). Tha dhà no trì teòraigean seasmhach ann an-diugh mu fhreumh an ainm.
 
[[FileFaidhle:Barscunes transparent.png|thumb|left|200px|Bonn Barscunes, linn nan Ròmanach]]
Chaidh grunn bhonn a lorg on 1d is 2na linn AC ann an taobh a tuath na Spàinne air a bheil an t-ainm ''barscunes'' sgrìobhte ann an [[aibidil Ìbeireach]] ann an sgìre faisg air [[Iruña]] far an robh na ''Vascones'' a' fuireach san linn sin. Tha cuid ag argamaid gu bheil ceangal eadar am facal ''barscunes'' agus ''Vascones'' nan Ròmanach.
 
 
== Làithreachd a' chànain ==
[[FileFaidhle:Euskara.png|thumb|180px|left|Ceudad nam fileantach (tha na sgìrean far nach eilear a' bruidhinn Basgais san roinn 0-4%).]]
 
[[FileFaidhle:Navarra - Mapa densidad euskera 2001.svg|thumb|right|Ceudad nam fileantach ann an Nafarroa ann an (2001).]]
Chrìon àireamh nan sgìrean far a bheilear a' bruidhinn Basgais thairis air na linntean agus tha e nas lugha na meud na dùthcha ris an can na Basgaich [[Euskal Herria]] no "Dùthaich na Basgaise". Tha gu h-àraid ainmean-àite a' sealltainn dhuinn gun robh an roinn far an robhar ga bruidhinn fada na bu mhotha roimhe, gu h-àraid air taobh an ear nam [[Na Beanntan Pirineitheach|Beanntan Pirineitheach]]. Mar eiseimpleir, tha ainm [[Gleann Aran]], àite ann an [[Catalunia]] far a bheilear a' bruidhinn [[Gasgonais]] an-diugh, stèidhichte air facal Basgais ''haran'' "gleann".
 
 
=== Inbhe oifigeach ===
[[FileFaidhle:Navarra - Zonificacion linguistica.svg|thumb|Inbhe oifigeach na Basgaise ann an Nafarroa]]
'S Laideann, Spàinnis agus an Fhrangais na cànan aig an robh inbhe oifigeach gu eachdraidheil air feadh Dùthaich nam Basgach. Ge-tà, bha seòrse de dh'inbhe aig a' Bhasgais ann an cuid de na sgìrean. Mar eisimpleir, bha [[Fueros|cairt ionadail]] ann an gleann [[Ojacastro]] far an robh Basgais ann aig àm ged a tha e san [[La Rioja (An Spàinn)|La Rioja]] an-diugh a thug cead do na Basgaich an cànan a chleachdadh ann am pròiseasan laghail san 13mh is 14mh linn.
 
 
=== Àireamhan luchd-labhairt ===
[[FileFaidhle:Linguistic map Southwestern Europe.gif|thumb|250px|right|Mapa de chrìonadh is sgaoileadh a' chànain is a nàbaidhean eadar a' bhliadhna 1000 is 2000]]
Sheall an t-Suirbhidh Shòiseo-chànanach 2006 de gach ceàrn dhen dùthaich na leanas am measg an t-sluaigh os cionn aois 16:<ref name=IVInkesta/>
* bha 30.1% fileanta sa chànan sa Choimhearsnachd Fhèin-riaghlaidh, 18.3% nan [[Labhraiche fulangach|labhraichean fulangach]] cha robh i aig 50.5% dhen t-sluaigh. Bha an ceudad a b' àirde ann an Gipuzkoa (49.1% de labhraichean) agus an ceudad a b' ìsle ann an Araba (14.2%). Seo meudachadh an coimeas ris na bliadhnaichean a dh'fhalbh (29.5% ann an 2001, 27.7% ann an 1996 is 24.1% ann an 1991). Tha an ceudad as àirde de labhraichean sa bhann aoise 16-24 a-nis (57.5%) an coimeas ri 25.0% sa bhann 65+.
 
=== Dual-chainntean ===
[[FileFaidhle:Bonaparte euskalki mapa.jpg|thumb|250px|right|Mapa nan dual-chainntean Basgach a rinn [[Louis-Lucien Bonaparte]] ann an 1869.]]
Tha sgaradh mòr eadar dual-chainntean an latha an-diugh agus tha e doirbh do dhaoine aig a bheil diofar dual-chainntean tuigsinn a chèile uaireannan mur eil Batua aca. Tha sinn gu h-àraid fìor mu [[Zuberera|dhual-chainnt Zuberoa]] a tha gu math eadar/dhealaichte o chàch.
 
<references/>
 
[[CategoryRoinn-seòrsa:Dùthaich nam Basgach]]
[[CategoryRoinn-seòrsa:Cànain]]
[[CategoryRoinn-seòrsa:An Fhraing]]
[[CategoryRoinn-seòrsa:An Spàinn]]
 
{{Link FA|de}}
[[kw:Baskek]]
[[la:Lingua Vasconica]]
[[lad:Lingua baskavaska]]
[[li:Baskisch]]
[[lmo:Lengua basca]]
24,358

deasachadh